• Wiadomości
  • Kryminalne
  • Pomagamy
  • Seniorzy
  • Zaginieni
  • Zwierzęta
  • Kontakt
środa, 18 listopada, 2026
Lubelskie.info | Portal Informacyjny
  • Login
  • Wiadomości
    • Biała Podlaska
    • Chełm
    • Lublin
    • Zamość
    • Powiat Bialski
    • Powiat Biłgorajski
    • Powiat Chełmski
    • Powiat Hrubieszowski
    • Powiat Janowski
    • Powiat Kraśnicki
    • Powiat Krasnostawski
    • Powiat Łęczyński
    • Powiat Lubartowski
    • Powiat Lubelski
    • Powiat Łukowski
    • Powiat Opolski
    • Powiat Parczewski
    • Powiat Puławski
    • Powiat Radzyński
    • Powiat Rycki
    • Powiat Świdnicki
    • Powiat Tomaszowski
    • Powiat Włodawski
    • Powiat Zamojski
  • Kultura
  • Pomagamy
  • Pomoc Prawna
  • Sport
  • Kontakt
No Result
View All Result
  • Wiadomości
    • Biała Podlaska
    • Chełm
    • Lublin
    • Zamość
    • Powiat Bialski
    • Powiat Biłgorajski
    • Powiat Chełmski
    • Powiat Hrubieszowski
    • Powiat Janowski
    • Powiat Kraśnicki
    • Powiat Krasnostawski
    • Powiat Łęczyński
    • Powiat Lubartowski
    • Powiat Lubelski
    • Powiat Łukowski
    • Powiat Opolski
    • Powiat Parczewski
    • Powiat Puławski
    • Powiat Radzyński
    • Powiat Rycki
    • Powiat Świdnicki
    • Powiat Tomaszowski
    • Powiat Włodawski
    • Powiat Zamojski
  • Kultura
  • Pomagamy
  • Pomoc Prawna
  • Sport
  • Kontakt
No Result
View All Result
Lubelskie.info | Portal Informacyjny
No Result
View All Result

Poległ w walce o wolną Polskę. 60 lat temu zginął Józef Franczak ps. Laluś

Redakcja Lubelskie.info by Redakcja Lubelskie.info
22 października, 2023
0
Poległ w walce o wolną Polskę. 60 lat temu zginął Józef Franczak ps. Laluś

fot. IPN Oddział w Lublinie

0
SHARES
149
VIEWS
Udostępnij na FacebookuUdostępnij na Twitterze

RelatedPosts

Lublin. Mateusz Cierniak zostaje w Motorze, w 2027 roku pojedzie jako senior

Lublin. W sobotę notariusze w ratuszu przy pl. Łokietka doradzą za darmo

Lublin. Turyści mają płacić 5 zł za każdą noc, w czwartek głosowanie radnych

21 października 1963 r. w starciu z funkcjonariuszami komunistycznego aparatu bezpieczeństwa zginął sierż. Józef Franczak ps. „Laluś”, „Lalek”. Był jednym z najdłużej ukrywających się żołnierzy podziemia antykomunistycznego – aż 18 lat działał w terenie. Nigdy nie złożył broni, organizował zasadzki na funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej i wykonywał karę śmierci na zdrajcach narodu polskiego. Był ostatnim poległym w walce Żołnierzem Niezłomnym.

Józef Franczak urodził się 17 marca 1918 r. w Kozicach Górnych na Lubelszczyźnie. Po ukończeniu szkoły powszechnej zgłosił się do służby w Wojsku Polskim. Ukończył Szkołę Podoficerską w Centrum Wyszkolenia Żandarmerii w Grudziądzu. W 1939 r. rozpoczął służbę jako zawodowy podchorąży w Równem na Wołyniu. We wrześniu 1939 r. walczył z Sowietami na Kresach Wschodnich. Został wzięty do niewoli przez Armię Czerwoną, ale udało mu się zbiec i powrócić w rodzinne strony.

Zaangażował się w działalność konspiracyjną, najpierw w Związku Walki Zbrojnej, a następnie w Armii Krajowej. W konspiracji dosłużył się stopnia sierżanta. W sierpniu 1944 r., po wkroczeniu Armii Czerwonej na Lubelszczyznę, został wcielony do organizowanej przez komunistów II Armii Wojska Polskiego. W styczniu 1945 r., po tym jak był świadkiem wydawania i wykonywania wyroków śmierci na AK-owcach, zdecydował się na dezercję.

18 lat walki w ukryciu

Początkowo ukrywał się na Pomorzu i poszukiwał możliwości ucieczki na Zachód. Wobec braku takich możliwości zdecydował się na powrót w rodzinne strony, gdzie włączył się w działalność podziemia antykomunistycznego.

W czerwcu 1946 r. został zatrzymany przez funkcjonariuszy UB ale podczas transportu udało mu się uwolnić i zbiec. Związał się ze strukturami Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość. Dołączył do jednego z pododdziałów zgrupowania mjr. Hieronima Dekutowskiego „Zapory”. W następnym roku przeszedł pod dowództwo kpt. Zdzisława Brońskiego „Uskoka”. Nie skorzystał z ogłoszonej w 1947 r. amnestii, nie wierzył, że władza komunistyczna zapomni o jego działalności. W kolejnych latach działaniach brał udział w zwalczaniu tajnych współpracowników aparatu bezpieczeństwa i członków Polskiej Partii Robotniczej, którzy swymi donosami wielokrotnie przyczynili się do śmierci żołnierzy podziemia.

Swoją ostatnią akcję w strukturach WiN przeprowadził 10 lutego 1953 r., kiedy to wziął udział w akcji ekspropriacyjnej kasy Gminnej Spółdzielni w Piaskach. Doszło do walki z Milicją Obywatelską, w jej trakcie zginął ppor. Stanisław Kuchciewicz „Wiktor”.

Od tego momentu Franczak działał samodzielnie, stworzył sieć zaufanych osób. Skutecznie ukrywał się przed funkcjonariuszami bezpieki przez kolejnych dziesięć lat. Nie skorzystał również z amnestii ogłoszonej w kwietniu 1956 r. Obawiał się, że w jego przypadku komuniści nie okażą litości.

12 lat poszukiwań „Lalusia”

Rozpracowanie Józefa Franczaka ps. „Laluś” rozpoczęto w listopadzie 1951 r. i trwało aż 12 lat. Wszelkie działania nadzorował Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w Lublinie. Bezpieka prowadziła szeroko zakrojone poszukiwania „Lalusia”, którym nadano kryptonim „Pożar”. W ramach tych działań inwigilacją objęto najbliższą rodzinę Franczaka i jego znajomych. W efekcie pozyskano szereg tajnych współpracowników, a w kilku budynkach, w których spodziewano się „Lalusia”, założono podsłuch.

Te działania długo nie przynosiły rezultatu zgodnego z oczekiwaniami bezpieki. Franczak orientował się w planach funkcjonariuszy, część z tajnych współpracowników zdekonspirowała się przed nim i informowała o poczynaniach MO i MBP. Sam „Laluś” wykazywał też daleko posuniętą ostrożność, swoje poczynania ukrywał nawet przed współpracującymi z nim osobami.

W schwytaniu nie pomogły rozesłane 6 września 1961 r. listy gończe z dokładnym opisem i fotografią, które ukazały się m.in. na łamach „Kuriera Lubelskiego”. Warto zaznaczyć, że do rozpracowania Józefa Franczaka „Lalusia” wykorzystano 27 tajnych współpracowników i informatorów.

Śmierć w walce

Dopiero w 1963 r. Służba Bezpieczeństwa odniosła sukces w poszukiwaniach. Tajny współpracownik SB Stanisław Mazur ps. „Michał” nawiązał kontakt z Franczakiem i pomógł bezpiece ustalić jego miejsce pobytu. 21 października 1963 r. grupa operacyjna otoczyła zabudowania gospodarstwa Wacława Becia z Majdan Kozic Górnych i po krótkiej walce „Laluś” został zabity.

Na miejsce akcji przybyli prokurator i lekarz, którzy dokonali oględzin zwłok. Następnie ciało przewieziono do prosektorium Zakładu Medycyny Sądowej w Lublinie. W trakcie sekcji, zgodnie z decyzją prokuratora, zwłoki pozbawiono głowy. Następnie złożono je w bezimiennym grobie na cmentarzu komunalnym w Lublinie przy ul. Unickiej. Czaszka, po badaniach stomatologicznych, trafiła do zakładu medycyny sądowej Akademii Medycznej w Lublinie i była wykorzystywana w celach dydaktycznych.

Siostra Franczaka dopiero w 1983 r. otrzymała zgodę na ekshumację i złożenie szczątków brata w rodzinnym grobowcu w Piaskach.

Upamiętnienie sierż. Józefa Franczaka

Działalność „Lalusia” została upamiętniona 1 maja 2007 r. Z inicjatywy Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość Obszaru Wschodniego w Lublinie oraz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa odsłonięto w Piaskach pomnik Ostatniego Partyzanta RP – sierż. Józefa Franczaka ps. „Lalek”.

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Lech Kaczyński 17 marca 2008 r. nadał mu pośmiertnie Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. Odznaczenie odebrał jego syn Marek Franczak.

Wizerunek Józefa Franczaka znalazł się na znaczku pocztowym wydanym przez Pocztę Polską 1 marca 2022 r., jego prezentacja miała miejsce w Izbie Pamięci „Strzelecka 8″ w Warszawie. Znaczek przedstawili zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski.

Pod koniec 2014 r. IPN odnalazł czaszkę „Lalusia”, którą komuniści umieścili w lubelskim Uniwersytecie Medycznym. Uroczysty pogrzeb Józefa Franczaka odbył się 24 marca 2015 r. w Archikatedrze Lubelskiej. Następnie, w obecności wojskowej asysty honorowej z Dowództwa Garnizonu Warszawa, jego szczątki złożono na cmentarzu w Piaskach.

We wsi Wygnanowice na Lubelszczyźnie został odnaleziony pistolet należący do Józefa Franczaka „Lalusia”. Broń była ukryta w domu, w którym kiedyś mieszkała rodzina żołnierza. Pistolet został odnaleziony przez syna „Lalusia” Marka Franczaka, któremu towarzyszyli Jacek Pawłowicz, wicedyrektor Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL i historyk dr hab. Piotr Niwiński. Broń ma trafić do zbiorów Muzeum.

25 października 2023 r. o godz. 11.00 w kościele Garnizonowym św. Jerzego w Sopocie odbędzie się uroczyste odsłonięcie tablicy pamięci sierżanta Józefa Franczaka, który poległ w walce o wolną Polskę.

źródło: IPN Oddział w Lublinie

Skomentuj artykuł!
Tags: Józef FranczakkomunizmLaluśpatriotyczniePolskaśmierć

Related Posts

Dwóch żużlowców w kaskach pochylonych w wirażu na torze, zdjęcie z rozmyciem ruchu
Lublin

Lublin. Mateusz Cierniak zostaje w Motorze, w 2027 roku pojedzie jako senior

17 listopada, 2026
Dłonie z długopisem nad dokumentami leżącymi na biurku
Lublin

Lublin. W sobotę notariusze w ratuszu przy pl. Łokietka doradzą za darmo

17 listopada, 2026
Zapalona lampka nocna obok łóżka z białą pościelą w pokoju hotelowym
Lublin

Lublin. Turyści mają płacić 5 zł za każdą noc, w czwartek głosowanie radnych

17 listopada, 2026
Pusta sala lekcyjna z ławkami i krzesłami, oświetlona słońcem wpadającym przez okna
Edukacja

Lublin. Nowa szkoła specjalna przy Pogodnej gotowa, nauka ma ruszyć w drugim semestrze

17 listopada, 2026
Puste rzędy czerwonych foteli w ciemnej sali kinowej
Kultura

Lublin. Od piątku Lubelski Festiwal Filmowy w CK, wiele pokazów za darmo

17 listopada, 2026
Sala operacyjna z lampami chirurgicznymi i sprzętem medycznym
Lublin

Lublin. Szpital przy Jaczewskiego zoperował 71-latka oddychającego jednym płatem płuca

17 listopada, 2026

Dodaj komentarz Anuluj pisanie odpowiedzi

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Kto może uzyskać bezpłatną pomoc prawną?

Wyszukiwanie:

No Result
View All Result

Dom bezpiecznym miejscem!

https://www.youtube.com/watch?v=7ZUmk2pQQ8c

Gdzie uzyskać bezpłatną pomoc prawną?

Monitoring przestępstw wyznaniowych

Archiwum:

  • listopad 2026 (30)
  • sierpień 2025 (3)
  • lipiec 2025 (8)
  • czerwiec 2025 (7)
  • maj 2025 (6)
  • kwiecień 2025 (9)
  • marzec 2025 (4)
  • luty 2025 (2)
  • marzec 2024 (1)
  • luty 2024 (1)
  • styczeń 2024 (4)
  • grudzień 2023 (56)
  • listopad 2023 (59)
  • październik 2023 (64)
  • wrzesień 2023 (59)
  • sierpień 2023 (65)
  • lipiec 2023 (67)
  • czerwiec 2023 (64)
  • maj 2023 (49)
  • kwiecień 2023 (55)
  • marzec 2023 (63)
  • luty 2023 (67)
  • styczeń 2023 (76)
  • grudzień 2022 (74)
  • listopad 2022 (72)
  • październik 2022 (71)
  • wrzesień 2022 (40)
  • sierpień 2022 (43)
  • lipiec 2022 (74)
  • czerwiec 2022 (75)
  • maj 2022 (1)
  • luty 2022 (4)
  • grudzień 2021 (361)

Lublin. Mateusz Cierniak zostaje w Motorze, w 2027 roku pojedzie jako senior

by Redakcja Lubelskie.info
17 listopada, 2026
0
Dwóch żużlowców w kaskach pochylonych w wirażu na torze, zdjęcie z rozmyciem ruchu
Lublin

Żużlowiec Mateusz Cierniak przedłużył współpracę z Orlen Oil Motorem Lublin. W 2027 roku, po sezonach jako junior i zawodnik U24,...

Read moreDetails

Popularne wpisy:

  • Cztery złociste rogale leżące obok siebie, zdjęcie z bliska

    Lublin. Jarmark św. Marcina na Krakowskim Przedmieściu potrwa do niedzieli

    0 shares
    Share 0 Tweet 0
  • Lublin. Zamknięte łącznice węzła Felin na S12, ruch po jednej jezdni

    0 shares
    Share 0 Tweet 0
  • Lublin. Do 4 grudnia zbiórka prezentów dla dzieci na Mikołajki przy ul. Zielonej 3

    0 shares
    Share 0 Tweet 0

Kontakt z nami!

Serdecznie zapraszamy do kontaktu, nasza redakcja czeka na e-maile o Państwa problemach, wydarzeniach mających miejsce na terenie województwa lubelskiego, organizacji ciekawych wydarzeń!
Nasz e-mail: [email protected] Na Facebooku: Lubelskie.info - Informacje z Regionu
Dwóch żużlowców w kaskach pochylonych w wirażu na torze, zdjęcie z rozmyciem ruchu
Lublin

Lublin. Mateusz Cierniak zostaje w Motorze, w 2027 roku pojedzie jako senior

17 listopada, 2026
Dłonie z długopisem nad dokumentami leżącymi na biurku
Lublin

Lublin. W sobotę notariusze w ratuszu przy pl. Łokietka doradzą za darmo

17 listopada, 2026

POPULARNE TAGI

2lbot akcja krwiodawstwa Alkohol areszt droga dziecko Historia IMGW internet kolizja Kościół Kradzież krew Krwiodawstwo Lublin Muzeum Wsi Lubelskiej Narkotyki oszustwo patriotycznie pieniądze pijany kierowca pobicie Policja Polska Pomoc pomocpokrzywdzonym pomoc pokrzywdzonym poszukiwania potrącenie pożar przemoc Przemoc domowa Skansen Straż Pożarna szpital Terytorialsi tradycja utrudnienia w ruchu więzienie wojna wojsko WOT wypadek zatrzymanie śmierć
Sfinansowano ze środków Funduszu Sprawiedliwości, którego dysponentem jest Minister Sprawiedliwości.
  • Wiadomości
  • Kultura
  • Pomagamy
  • Pomoc Prawna
  • Sport
  • Kontakt

Copyright © 2024 Stowarzyszenie Przyjaciół Zdrowia - Wszelkie prawa zastrzeżone

Welcome Back!

Login to your account below

Forgotten Password?

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In

Add New Playlist

No Result
View All Result
  • Wiadomości
    • Biała Podlaska
    • Chełm
    • Lublin
    • Zamość
    • Powiat Bialski
    • Powiat Biłgorajski
    • Powiat Chełmski
    • Powiat Hrubieszowski
    • Powiat Janowski
    • Powiat Kraśnicki
    • Powiat Krasnostawski
    • Powiat Łęczyński
    • Powiat Lubartowski
    • Powiat Lubelski
    • Powiat Łukowski
    • Powiat Opolski
    • Powiat Parczewski
    • Powiat Puławski
    • Powiat Radzyński
    • Powiat Rycki
    • Powiat Świdnicki
    • Powiat Tomaszowski
    • Powiat Włodawski
    • Powiat Zamojski
  • Kultura
  • Pomagamy
  • Pomoc Prawna
  • Sport
  • Kontakt

Copyright © 2024 Stowarzyszenie Przyjaciół Zdrowia - Wszelkie prawa zastrzeżone